Pasteryzowanie słoików w garnku polega na podgrzewaniu szczelnie zamkniętych przetworów w wodzie. Aby szkło nie pękło, włóż słoiki do wody o temperaturze zbliżonej do temperatury zawartości, zabezpiecz dno garnka ściereczką i licz czas od chwili zagotowania wody.
Co przygotować przed pasteryzacją?
Najlepiej użyć słoików typu twist-off z prostymi, nieuszkodzonymi nakrętkami. Słoiki nie mogą mieć pęknięć, wyszczerbień ani uszkodzeń gwintu. Dokładnie umyj i wyparz szkło oraz nakrętki, a przed napełnieniem pozostaw je do osuszenia.
Niezbędne akcesoria to:
- Duży, wysoki garnek – powinien pomieścić słoiki ustawione pionowo.
- Bawełniana ściereczka lub wkładka do garnka – zabezpiecza szkło przed kontaktem z gorącym dnem.
- Czyste słoiki – bez pęknięć, wyszczerbień i resztek poprzednich przetworów.
- Sprawne nakrętki – proste, czyste i bez śladów rdzy.
- Szczypce lub rękawice kuchenne – ułatwiają bezpieczne wyjmowanie gorących słoików.
Przetwory nakładaj tak, aby pozostawić około 1–3 cm wolnej przestrzeni od górnej krawędzi. Przed zakręceniem dokładnie wytrzyj rant słoika. Nawet niewielka ilość dżemu, sosu lub zalewy może uniemożliwić szczelne zamknięcie.
Jak pasteryzować słoiki w garnku?
Najważniejsza jest zasada: zimne słoiki wkładaj do zimnej lub letniej wody, a gorące słoiki do gorącej wody. Nagła różnica temperatur, czyli szok termiczny, może doprowadzić do pęknięcia szkła.
- Wyłóż dno garnka złożoną bawełnianą ściereczką albo umieść w nim specjalną wkładkę. Ustaw słoiki pionowo, zostawiając między nimi niewielkie odstępy. Nie powinny dotykać siebie ani ścianek garnka.
- Wlej wodę o temperaturze zbliżonej do temperatury przetworów. Powinna sięgać mniej więcej do 3/4 wysokości słoików, ale nie może zakrywać nakrętek.
- Przykryj garnek i podgrzewaj wodę. Gdy zacznie wrzeć, zmniejsz moc palnika, aby utrzymać spokojne, niezbyt intensywne wrzenie.
- Od momentu zagotowania wody odmierzaj czas pasteryzacji. Zbyt gwałtowne wrzenie może powodować uderzanie słoików o siebie i zwiększać ryzyko ich stłuczenia.
- Po zakończeniu gotowania ostrożnie wyjmij słoiki i ustaw je pionowo na suchej ściereczce, z dala od przeciągów. Pozostaw do całkowitego wystudzenia.
Nie dokręcaj nakrętek na siłę. Powinny być zamknięte zdecydowanie, ale bez nadmiernego ściskania. Podczas ogrzewania powietrze musi mieć możliwość ujścia, a po schłodzeniu w słoiku powinno powstać podciśnienie.
Jak długo gotować słoiki?
Czas zależy przede wszystkim od pojemności słoika i rodzaju przetworu. Poniższe wartości są orientacyjne dla typowych przetworów owocowych, warzywnych, sosów i marynat pasteryzowanych jednokrotnie:
| Pojemność słoika | Czas gotowania |
|---|---|
| 200–250 ml | 15–20 minut |
| 300–370 ml | 20–25 minut |
| 500 ml | 25–30 minut |
| 720 ml | 30–35 minut |
W przypadku konkretnego przepisu pierwszeństwo mają podane w nim parametry. Przetwory mięsne wymagają osobnych zasad bezpieczeństwa, a zwykła, jednokrotna pasteryzacja w garnku może nie być wystarczająca.
Jak sprawdzić, czy słoik jest szczelny?
Po wystudzeniu sprawdź środek nakrętki. W prawidłowo zamkniętym słoiku typu twist-off wieczko powinno być wklęsłe, sztywne i nieruchome. Naciśnij je palcem. Jeśli nie ugina się i nie wydaje charakterystycznego dźwięku, podciśnienie najpewniej powstało.
Jeżeli nakrętka klika, sprężynuje albo jest wypukła, słoik nie został szczelnie zamknięty. Taki przetwór przechowuj ostrożnie i zużyj w pierwszej kolejności albo przełóż zawartość do czystego słoika z nową nakrętką, po czym powtórz pasteryzację, jeśli rodzaj produktu na to pozwala.
Na co uważać?
Najczęstsze błędy podczas pasteryzacji w garnku to:
- Wstawianie zimnych słoików do wrzątku albo gorących słoików do zimnej wody.
- Pomijanie ściereczki lub wkładki na dnie garnka.
- Układanie słoików tak, że stykają się ze sobą lub ze ściankami naczynia.
- Napełnianie słoików po samą krawędź.
- Zakręcanie nakrętek zbyt mocno przed rozpoczęciem gotowania.
- Liczenie czasu od chwili wstawienia słoików zamiast od zagotowania wody.
Gotowe słoiki przechowuj w chłodnym, suchym i zacienionym miejscu. Przed odstawieniem sprawdź, czy nie ma wycieków, wypukłych nakrętek ani oznak fermentacji. Prawidłowo przygotowany garnek, dopasowanie temperatur i kontrola wieczek ograniczają ryzyko pęknięcia szkła oraz zepsucia przetworów.
