Świeżo odciągnięte mleko przechowuj do 4 godzin w temperaturze pokojowej, do 4 dni w lodówce i do 6 miesięcy w zamrażarce w temperaturze około –18°C do –20°C. Zasady te dotyczą zdrowych, donoszonych niemowląt. Wcześniaki i dzieci chore mogą wymagać krótszych czasów przechowywania ustalonych z personelem medycznym. Każdy pojemnik opisz datą i godziną odciągnięcia, a przy łączeniu porcji stosuj zasadę najstarszej kropli.
Ile czasu można przechowywać odciągnięte mleko?
Poniższa tabela przedstawia orientacyjne limity dla pokarmu przeznaczonego dla zdrowego dziecka donoszonego. W przypadku wcześniaka lub dziecka chorego pierwszeństwo mają zalecenia oddziału neonatologicznego, lekarza albo doradcy laktacyjnego.
| Warunki przechowywania | Dziecko donoszone | Wcześniak lub dziecko chore |
|---|---|---|
| Temperatura pokojowa do 25°C | Do 4 godzin | Zwykle krócej, zgodnie z zaleceniem personelu |
| Lodówka około 4°C | Do 4 dni | Najczęściej do 48 godzin, jeśli tak zaleci placówka |
| Zamrażarka –18°C do –20°C | Najlepiej do 6 miesięcy | Termin ustala się indywidualnie, zwykle krótszy |
Mleko w lodówce ustaw na środkowej lub tylnej półce, nie na drzwiach. W tym miejscu temperatura zmienia się mniej przy otwieraniu urządzenia. Jeśli nie planujesz podać pokarmu w ciągu kilku godzin, schłodź go możliwie szybko po odciągnięciu.
Jak łączyć porcje mleka?
Łączenie pokarmu z kilku sesji, określane także jako pooling lub metoda dzbankowa, może ułatwić organizację małych porcji. Najprościej zbierać mleko z jednej doby w czystym, szczelnie zamykanym naczyniu przechowywanym w lodówce. Świeżej, ciepłej porcji nie dolewaj bezpośrednio do mocno schłodzonego mleka. Najpierw ją schłodź, aby nie podnieść temperatury całej partii.
Termin wykorzystania mieszanki zawsze liczy się od najstarszej porcji. Jeżeli pierwsze mleko trafiło do naczynia w poniedziałek rano, całą zawartość trzeba zużyć albo zamrozić w czasie liczonym od poniedziałkowego odciągnięcia, a nie od momentu dolania późniejszej porcji. To właśnie zasada najstarszej kropli.
Metoda dzbankowa jest wygodna, ale wymaga dokładnego oznaczenia początku cyklu. Przy większej liczbie porcji bezpieczniej zbierać mleko przez maksymalnie 24 godziny, a następnie rozlać je do mniejszych opakowań.
Jeśli łączysz porcje, postępuj według tej kolejności:
- Przygotuj czyste naczynie – użyj pojemnika przeznaczonego do kontaktu z żywnością i szczelnie go zamykaj.
- Schłodź nowe mleko – nie dolewaj ciepłej porcji do zimnej zawartości.
- Zapisz najstarszą datę i godzinę – od niej liczysz czas przydatności całej mieszanki.
- Zamknij zbiór po 24 godzinach – rozlej pokarm do porcji do podania lub przygotuj go do zamrożenia.
Jak mrozić i rozmrażać mleko?
Do zamrażania wybieraj małe porcje, odpowiadające mniej więcej jednemu karmieniu. W pojemniku pozostaw wolne miejsce, ponieważ mleko zwiększa objętość podczas zamarzania. Woreczki można układać płasko, a po zamrożeniu przechowywać je głębiej w zamrażarce, gdzie temperatura jest bardziej stabilna.
Najbezpieczniej rozmrażać pokarm powoli w lodówce. Możesz także użyć ciepłej, ale nie gorącej wody lub urządzenia przeznaczonego do rozmrażania mleka. Przygotowanie porcji do podania powinno przebiegać w następujący sposób:
- Wyjmij najstarszą porcję z zamrażarki.
- Rozmroź ją w lodówce albo w pojemniku z ciepłą wodą.
- Delikatnie obróć naczynie, aby połączyć rozdzielone warstwy tłuszczu.
- Podaj mleko po ogrzaniu do temperatury odpowiedniej dla dziecka, sprawdzając ją przed karmieniem.
Mleko rozmrożone w lodówce wykorzystaj w ciągu 24 godzin, licząc od całkowitego rozmrożenia. Po rozmrożeniu nie wolno go ponownie zamrażać. Nie mieszaj rozmrożonego pokarmu ze świeżo odciągniętym.
Nie podgrzewaj ani nie rozmrażaj mleka w kuchence mikrofalowej, nie gotuj go i nie stawiaj bezpośrednio na palniku. Mikrofalówka może ogrzać pokarm nierównomiernie, tworząc miejsca o bardzo wysokiej temperaturze i zwiększając ryzyko poparzenia dziecka. Gotowanie i przegrzewanie niszczy część wrażliwych składników mleka.
Rozwarstwienie pokarmu po schłodzeniu lub zamrożeniu jest naturalne. Tłuszcz może zebrać się na powierzchni, dlatego przed podaniem delikatnie obracaj pojemnik. Nie potrząsaj nim gwałtownie. Zmieniony zapach po zamrożeniu może być związany z działaniem lipazy, enzymu rozkładającego tłuszcze. Sam zapach nie zawsze oznacza zepsucie, ale jeśli mleko ma wyraźnie nieprzyjemny, kwaśny zapach albo było przechowywane zbyt długo, nie podawaj go dziecku.
W czym przechowywać mleko i jak zadbać o higienę?
Przed odciąganiem dokładnie umyj ręce. Piersi nie trzeba myć specjalnie przed każdą sesją, jeśli zachowujesz zwykłą higienę. Elementy laktatora mające kontakt z pokarmem powinny być umyte zgodnie z instrukcją producenta, dokładnie wypłukane i wysuszone na powietrzu.
Do przechowywania nadają się szklane pojemniki, pojemniki z polipropylenu oraz specjalne woreczki do mleka. Wybieraj produkty przeznaczone do kontaktu z żywnością, szczelne i bez BPA. Nie napełniaj opakowania do pełna, jeśli mleko będzie zamrażane. Na każdym pojemniku zapisz datę i godzinę odciągnięcia, a przy zamrażaniu także objętość.
Higiena rąk i czystość sprzętu mają większe znaczenie niż mycie piersi przed każdym odciąganiem.
Resztki mleka z butelki, z której dziecko już piło, mogą zostać zanieczyszczone bakteriami ze śliny. Taką porcję najlepiej zużyć w ciągu 2 godzin od zakończenia karmienia, a później jej nie przechowywać ani nie zamrażać.
O czym pamiętać przed przechowywaniem i podaniem?
Przed każdym odciąganiem, schowaniem lub podaniem szybko sprawdź następujące punkty:
- Umyj ręce i użyj czystego, suchego sprzętu.
- Sprawdź, czy pojemnik jest szczelny i przeznaczony do przechowywania pokarmu.
- Odczytaj datę i godzinę na etykiecie.
- Wybierz najstarszą bezpieczną porcję przed sięgnięciem po nowsze mleko.
- Nie trzymaj pokarmu na drzwiach lodówki ani w miejscu narażonym na wahania temperatury.
- Nie podgrzewaj mleka w mikrofalówce, nie gotuj go i nie zamrażaj ponownie.
Artykuł ma charakter informacyjny. W przypadku wcześniaka, dziecka chorego lub pobytu na oddziale neonatologicznym stosuj indywidualne zalecenia personelu medycznego.
