Przechowywanie ziemniaków w kopcach pozwala zabezpieczyć większą ilość plonu bez piwnicy. O powodzeniu decydują zdrowe i osuszone bulwy, suche miejsce, stopniowe zwiększanie warstwy izolacyjnej oraz sprawna wentylacja.
Przygotowanie bulw i miejsca
Do kopcowania przeznacz dojrzałe ziemniaki późnych odmian. Bulwy powinny mieć dobrze wykształconą skórkę, która nie ściera się przy potarciu palcem. Po zbiorze pozostaw je na około 2 tygodnie w przewiewnym miejscu, w temperaturze około 12–18°C. W tym czasie osuszą się, skórka stwardnieje, a drobne uszkodzenia zabliźnią się.
Przed złożeniem do kopca odrzuć bulwy chore, nadgniłe, silnie uszkodzone i bardzo mokre. Ziemniaków nie myj. Po osuszeniu wystarczy otrząsnąć nadmiar ziemi, ponieważ wilgoć pozostająca na powierzchni zwiększa ryzyko gnicia.
Miejsce pod kopiec powinno spełniać kilka warunków:
- Powinno być suche, równe i lekko wzniesione, aby woda opadowa nie spływała w stronę pryzmy.
- Podłoże powinno być przepuszczalne. Na glebie ciężkiej trzeba wcześniej zaplanować odprowadzenie wody.
- Kopiec najlepiej usytuować w kierunku północ–południe, co sprzyja bardziej równomiernemu nagrzewaniu i schładzaniu.
- Podłoże należy wyrównać, tworząc pas o głębokości około 10 cm.
Budowa kopca krok po kroku
Prawidłowy kopiec ma przekrój zbliżony do trójkąta. Taki kształt ułatwia spływanie wody po bokach i ogranicza zawilgocenie okrywy. Pryzma ziemniaków nie powinna mieć więcej niż 180 cm szerokości i około 90–100 cm wysokości.
Wykonaj ją w następującej kolejności:
- Wyrównaj i oczyść przygotowane podłoże. Nie pozostawiaj zagłębień, w których mogłaby zbierać się woda.
- Usyp ziemniaki w pryzmę o szerokości do 180 cm i wysokości około 90–100 cm, a następnie wyrównaj jej boki.
- Nałóż okrywę jesienną. Rozłóż około 20 cm słomy i przykryj ją warstwą ziemi o grubości 5–10 cm.
- Gdy temperatura powietrza spadnie do około 3°C, a ziemia w okrywie jesiennej zamarznie, zwiększ izolację do poziomu zimowego.
- Nałóż zimową warstwę słomy o grubości 10–15 cm, a następnie przykryj ją około 15 cm ziemi.
- Uformuj szczelną, równą powierzchnię kopca, pozostawiając w kalenicy otwór wentylacyjny.
Jesienna i zimowa okrywa mają inne zadanie. Pierwsza chroni przed krótkotrwałymi przymrozkami, ale pozwala odprowadzać nadmiar ciepła i wilgoci. Druga zabezpiecza bulwy przed głębszym wychłodzeniem, dlatego nakłada się ją dopiero po spadku temperatury.
| Warstwa izolacyjna | Okrywa jesienna | Okrywa zimowa |
|---|---|---|
| Słoma | około 20 cm | 10–15 cm |
| Ziemia | 5–10 cm | około 15 cm |
Wentylacja i kontrola kopca zimą
W kalenicy pozostaw otwór o długości około 30–40 cm. Umożliwia on wymianę powietrza i odprowadzanie ciepła oraz wilgoci powstających wewnątrz pryzmy. Brak wentylacji sprzyja zaparzaniu bulw i rozwojowi procesów gnilnych.
Otwór pozostawiony jesienią nie oznacza, że zimą cała kalenica ma pozostać odkryta. Po zastosowaniu okrywy zimowej kopiec powinien być zabezpieczony również od góry, a wentylacja musi nadal działać przez wyznaczony kanał lub otwór. Nie zasypuj go przypadkowo ziemią ani nie zatykaj szczelnie słomą.
Temperaturę kontroluj termometrem kopcowym lub elektrycznym. Pierwszą dokładniejszą ocenę przeprowadź po około miesiącu, sprawdzając temperaturę i stan bulw. Długotrwała odwilż wymaga ponownej kontroli, ponieważ wilgoć może przedostawać się pod okrywę.
Ostrzeżenie: zbyt gruba lub nałożona zbyt wcześnie warstwa ziemi ogranicza wymianę gazową. Kopiec może wtedy zatrzymywać wilgoć i ciepło, co zwiększa ryzyko gnicia. Izolację zwiększaj etapami, zgodnie ze spadkiem temperatury, a nie od razu po usypaniu pryzmy.
Wiosną kopiec odkrywaj i opróżniaj wyłącznie wtedy, gdy temperatura powietrza przekracza 0°C. Zdejmuj okrywę tylko z tej części, która będzie rozładowywana. Pozostała część powinna nadal pozostawać zabezpieczona przed nagłymi zmianami temperatury.
Kontrola przed rozpoczęciem i w trakcie przechowywania
Przed zamknięciem kopca sprawdź najważniejsze elementy wykonania:
- Miejsce jest suche, przepuszczalne i nie jest narażone na zalewanie.
- Bulwy są zdrowe, dojrzałe, suche i nie zostały umyte.
- Pryzma ma szerokość do 180 cm oraz wysokość około 90–100 cm.
- Zastosowano najpierw okrywę jesienną, a zimową dopiero po ochłodzeniu.
- W kalenicy pozostawiono drożny otwór wentylacyjny.
- W kopcu znajduje się termometr umożliwiający kontrolę temperatury.
Jeśli te warunki są spełnione, przechowywanie ziemniaków w kopcach może zabezpieczyć plon na zimę bez wykorzystania piwnicy. Największe znaczenie ma nie sama grubość okrywy, lecz jej stopniowe dopasowanie do temperatury oraz stały dostęp powietrza.
