Sok z czarnego bzu przygotujesz z dojrzałych, dokładnie oczyszczonych owoców. Najpierw usuń szypułki, liście i niedojrzałe jagody, a następnie gotuj owoce przez co najmniej 15–20 minut. Obróbka cieplna jest konieczna, ponieważ surowy czarny bez zawiera glikozydy cyjanogenne, które mogą wywołać objawy zatrucia.
Dlaczego gotowanie czarnego bzu jest konieczne?
Surowe owoce Sambucus nigra, szczególnie niedojrzałe, a także liście, łodyżki i szypułki zawierają glikozydy cyjanogenne. Związki te mogą uwalniać cyjanowodór i powodować nudności, wymioty, bóle brzucha, biegunkę lub osłabienie.
Dlatego nie przygotowuj soku z surowych owoców w wyciskarce ani nie próbuj ich spożywać przed obróbką. Po zagotowaniu utrzymuj owoce na małym ogniu przez minimum 15–20 minut. Sok z czarnego bzu jest napojem kulinarnym, a nie lekiem i nie powinien zastępować leczenia.
Składniki i przygotowanie owoców
Z podanych proporcji otrzymasz około 1 litra soku, choć ilość zależy od soczystości owoców i sposobu przecedzania. Przygotuj:
- 1 kg dojrzałych owoców czarnego bzu
- 500 ml wody
- około 300 g cukru
- sok z jednej cytryny
- duży garnek, gęste sito lub gazę, lejek oraz wyparzone butelki albo słoiki
Przed gotowaniem sprawdź owoce. Na sok nadają się wyłącznie jagody czarne lub bardzo ciemnofioletowe, miękkie i w pełni dojrzałe. Odrzuć te, które są zielone, czerwone, spleśniałe, wysuszone albo uszkodzone. Przydatna będzie krótka lista kontrolna:
- Owoce mają czarny lub bardzo ciemnofioletowy kolor.
- Są miękkie i łatwo odchodzą od szypułek.
- Nie ma wśród nich zielonych ani czerwonych jagód.
- W misce nie zostały liście, gałązki ani większe fragmenty szypułek.
Owoce oddziel od owocostanów za pomocą widelca. Przeciągaj nim po szypułkach nad miską, aby jagody spadały do środka, a łodyżki pozostawały na widelcu. Gdy owoce trudno odchodzą, włóż owocostany na godzinę lub dwie do zamrażarki. Lekko zmrożone jagody łatwiej oddzielić. Następnie opłucz je na sicie pod chłodną, bieżącą wodą.
Jak zrobić sok z czarnego bzu krok po kroku?
- Przygotuj owoce – umyj odszypułkowane jagody i usuń pozostałe niedojrzałe owoce oraz fragmenty roślin. Nie musisz miażdżyć ich przed gotowaniem.
- Rozpocznij gotowanie – przełóż owoce do garnka i wlej 500 ml wody. Jej zadaniem jest zapobieganie przypaleniu, zanim jagody puszczą własny sok.
- Gotuj przez 15–20 minut – doprowadź całość do wrzenia, a następnie zmniejsz ogień. Co kilka minut zamieszaj owoce i lekko rozgnieć je łyżką. Nie skracaj tego etapu, ponieważ obróbka cieplna ogranicza ryzyko związane z surowymi owocami.
- Przecedź płyn – lekko przestudzoną masę przelej przez gęste sito lub gazę. Jeśli chcesz uzyskać klarowny sok, pozwól mu swobodnie odcieknąć i nie przecieraj miąższu przez sito. Mocne wyciskanie da więcej płynu, ale zwiększy ilość osadu.
- Dopraw sok – do przecedzonego płynu dodaj cukier i sok z cytryny. Podana ilość cukru daje umiarkowanie słodki napój. Całość ponownie zagotuj i utrzymuj na ogniu przez 2–3 minuty, aż cukier się rozpuści.
- Przelej do naczyń – gorący sok wlej do czystych, wyparzonych butelek lub słoików. Zostaw około 1–2 cm wolnego miejsca, szczelnie zakręć i sprawdź, czy naczynia nie przeciekają.
Możesz użyć także sokownika. Owoce muszą być wcześniej umyte, dojrzałe i odszypułkowane. Po zebraniu soku dopraw go cukrem oraz cytryną, zagotuj i przelej do przygotowanych naczyń zgodnie z zasadami higieny.
Jak przechowywać domowy sok?
Sok bez profesjonalnie przebadanej receptury najlepiej przechowywać w lodówce i zużyć w ciągu kilku dni. Możesz także rozlać go do mniejszych pojemników i zamrozić. Ta metoda sprawdza się szczególnie przy soku bez cukru, który jest mniej trwały.
Sama pasteryzacja nie daje pewności, że domowy sok będzie bezpieczny przez wiele miesięcy w temperaturze pokojowej. Kwasowość owoców może się różnić, a trwałość zależy również od receptury, higieny, stężenia cukru i parametrów obróbki. Jeśli chcesz przechowywać zapas poza lodówką, użyj sprawdzonego przepisu przeznaczonego do domowego utrwalania i nie zmieniaj samodzielnie proporcji.
Po otwarciu trzymaj sok w lodówce. Wyrzuć go, jeśli pojawi się pleśń, nietypowy zapach, gazowanie, wybrzuszone wieczko albo wyraźne zmętnienie, którego wcześniej nie było.
Gotowy sok możesz rozcieńczać wodą, dodawać do herbaty po jej lekkim przestudzeniu albo używać jako dodatku do deserów. Najważniejsze pozostają trzy zasady: wybieraj tylko dojrzałe owoce, dokładnie usuń części roślin i gotuj jagody przez co najmniej 15–20 minut.
Artykuł ma charakter informacyjny. W przypadku wystąpienia objawów po spożyciu surowych lub niedostatecznie ugotowanych owoców skontaktuj się z lekarzem lub odpowiednimi służbami medycznymi.
